MİA’nın yeni raporu, AB’nin ‘Brüksel Etkisi’ne dayalı ticaret stratejisinin Türkiye için hem fırsatlar hem de ‘asimetri’ riski taşıdığını ortaya koydu. Gümrük Birliği’nin güncellenmesi şart.
Milli İstihbarat Akademisi (MİA), Avrupa Birliği’nin (AB) yeni nesil serbest ticaret anlaşmaları (STA) stratejisini ve bunun Türkiye’nin ticari konumu üzerindeki etkilerini analiz etti. Rapor, AB’nin ticaret politikalarının artık sadece ekonomik faydaya odaklanmadığını, aynı zamanda küresel düzenlemeler ve jeopolitik etkiyi yayma amacını taşıdığını vurguluyor.
AB’nin ticaret stratejisi, “Brüksel Etkisi” olarak bilinen regülasyon gücünü dünyaya yayma ve jeopolitik nüfuzunu artırma hedefiyle şekilleniyor. Bu yeni yaklaşım, AB’nin sadece ekonomik çıkarları değil, aynı zamanda küresel standartları belirleme ve uluslararası alanda etki yaratma isteğini yansıtıyor.
ABD’deki korumacı politikalar ve bölgesel krizler, AB’yi kendi stratejilerini belirlemeye yöneltti. 2026’nın ilk çeyreğinde imzalanan MERCOSUR ve Hindistan anlaşmaları, Çin’e alternatif üretim ve pazar alanları oluşturma çabasının bir parçası olarak öne çıkıyor.
MERCOSUR anlaşması, yaklaşık 700 milyon kişiye ulaşarak AB ihracatını 50 milyar avro artırma potansiyeli taşıyor. Hindistan ile yapılan 27 trilyon dolarlık anlaşma ise savunma iş birliğini de içeren önemli bir düzenleme olarak görülüyor ve 2027’de tam olarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Bu anlaşmalar, Türkiye için önemli bir “asimetri riski” oluşturuyor. Türkiye, 1996’dan beri yürürlükte olan Gümrük Birliği nedeniyle AB’nin anlaşmalarından etkileniyor. Ancak bu anlaşmalar kapsamında, Hindistan gibi ülkelerin ürünleri Türkiye pazarına gümrüksüz girerken, Türk ürünleri aynı avantajdan yararlanamıyor.
Bu durum, Türkiye’nin otomotiv, kimya, makine ve tekstil gibi güçlü sektörlerinde pazar payı kaybına yol açabilir. MİA, Türkiye’nin “Made in Europe” yasasına düşük karbon salınımı ve yeşil ekonomi kriterlerini sağlayarak dahil olmasının ticari konumunu korumak için kritik olduğunu belirtiyor. Ancak bu adımın tam rekabet gücü için yeterli olmadığı da raporda yer alıyor.
MİA’nın analizine göre, Türkiye’nin değişen küresel ticaret sistemine uyum sağlaması için acil önlemler alması gerekiyor. Bu kapsamda Gümrük Birliği’nin hizmetler, tarım, dijital ticaret ve kamu alımlarını kapsayacak şekilde güncellenmesi öneriliyor.
Ayrıca, Türkiye’nin kendi bağımsız STA stratejilerini geliştirmesi ve Asya, Afrika, Latin Amerika gibi bölgelerde alternatif pazar ve yatırım arayışlarını proaktif olarak sürdürmesi tavsiye ediliyor. Otomotiv, kimya ve savunma sanayilerinde dijital dönüşüm ve yapay zeka yatırımlarıyla yüksek katma değerli üretim hedeflenmeli.
Gümrük Birliği’nin güncellenmemesi durumunda, anlaşmadan çıkmak gibi alternatif senaryoların da stratejik bir seçenek olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Rapor, Türkiye’nin Avrupa’ya coğrafi yakınlığı ve sanayi altyapısını koruyabilmesi için hızlı ve kapsamlı ekonomik reformlara ihtiyaç duyduğunu vurguluyor.
Yorum Yap